Motoristan Cumhuriyeti

Sürekli Tekrar

Kullanılmadığı takdirde motosiklet sürüş melekesi çabuk yitirilir. Kurumsal bir eğitime katılmak bunun en iyi çözümüdür fakat günlük sürüşlerinizde kendi başınıza da antrenman yapabilirsiniz. Art Friedman.

Bazıları özellikle motosikletler üzerine yoğunlaşmış olan pek çok araştırma göstermiştir ki herhangi bir eğitim aldıktan ya da pratiğini yaptıktan sonraki altı ay boyunca bu becerileri koruyabilmektesiniz. Bundan sonra beceriniz/melekeniz gerilemeye başlar ve yaklaşık iki yıl sonra da eğitim almadan önceki haline döner. Bu konudaki uzmanların yılda en az bir kez eğitim almanızı söylemelerinin sebebi budur.
Peki bu altı aylık dönemi boş geçirmemek için neler yapmanız gerekir? En kritik olan konulara yoğunlaşın; frenleme, kıvırmaca ve viraj, hem de her motora bindiğinizde. Tabi ki bu işi bilen profesyonel eğitimciler gözetiminde yapılan eğitim ile kıyaslanamaz ama kendinizi hiç zorlamazsanız düşeceğiniz durumdan çok daha ileriye götüreceği de aşikardır.

Duruş Çalışması

Etrafınızda araç olmayan her durumda ani duruş çalışması yapabilirsiniz. Önümde kırmızı ışık yandığını her gördüğümde arkama ve yanlara bakarım. Eğer müsait ise durmak istediğim noktaya karar veririm. Bu nokta genelde durmam gereken yol çizgisinin biraz ilerisinde bir nokta olur. Bu bana öngörülemeyen durumlara zihinsel hazırlık yapma imkanı verir, her zaman çizgide durabilirsiniz diye bir şey yok. Bu noktayı beynimde sabitlerim ve aramızdaki yolu tararım. Yol temiz mi? Bir tarafa meyil var mı? Yüzey düzgün mü? Yol tutuş nasıl? Yüzey değişken mi, mesela yola dökülmüş birşey var mı? Eğer bunu yeterince sık yaparsanız bu yol tarama işi sizin için rutin bir iş haline gelir ve bir süre sonra içgüdüsel olarak yapmaya başlarsınız.

Genel olarak kavşaklara yaklaştıkça yol yüzeyleri frenleme için en uygunsuz haldedir çünkü lastikler yolda iz yapmıştır, normalden daha yalıdır ve sürekli frenleyen/gazlayan arabaları yüzünden çatlamış olabilir. Güzel kısa duruşlar yapılması zor yerlerdir. Aynı zamanda panik duruş yapmanızın en çok gerekeceği yerlerdir. Ben frenleme çalışması yapacağım zaman sanki az sonra frenlere asılmayacakmışım gibi, normalde hangi hızla gideceksem o hızla yaklaşırım. Eğer arkamda kimse yokken trafik lambasına yaklaşıyorsam durmak için onun hizasını belirlerim. Lamba yoksa hedefime ne kadar yakın durabileceğimi ölçerim.

Farkedeceğiniz ilk şey, umursamaz bir şekilde giderken motorun üzerinde oturuş şeklinizle sert bir duruşa hazırlanırkenki oturuş şeklinizin farklı olduğudur.

İdeal olanı, normal oturuşunuzda her an panik duruş yapmaya hazır olmanızdır. Duruşa başladığınızda eliniz ya da ayağınız anormal bir pozisyon alıyor mu? Eğer öyleyse fren manetinde veya ayak freninde gerekli ayarlamayı yaparak kendinize uygun pozisyona getirebilir misiniz?

Eğer frene basarken ayağınızı pegden kaldırmanız gerekiyorsa veya eliniz frene giderken gidondan ayrılıyorsa ya bu kumandaları ayarlayın ya da oturuş şeklinizi değiştirin. Bindiğim binlerce motosikletten edindiğim tecrübe kumandaların çoğunun size göre ayarlanabilir olduğudur. Bunları yaparak reaksiyon zamanınızı düşürebilirsiniz.

Son olarak, ellerinizle freni örttüğünüzde ne kadar daha kısa sürede durduğunuza dikkat edin. Ellerinizin frenin üzerinde olması reaksiyon zamanınızı bir saniyeye yakın düşürür. 100 km/saat ile giderken bu önünüzdeki araca çarpmak ile çarpmamak arasındaki farkı oluşturacaktır.

Frenlemenin İncelikleri

Durmak tanım olarak kolay, gerçek hayatta zordur. Yol tutuşu kaybetmeden mümkün olan en güçlü şekilde fren yapmak istersiniz yani yol tutuşunuzun elverdiği en çabuk yavaşlamayı gerçekleştirmek. Oysa bu durum, özellikle ilk anlarda çok dinamiktir. Frenlere asıldıkça motosikletin ağırlığı arka tekerlekten ön tekerleğe aktarılır. Yola uyguladığı baskı azaldıkça arka lastikteki yol tutuş azalırken öndeki artar. Ağırlık transferi ve ön süspansiyonun sıkışması aynı zamanda ağırlık dengesini ve motosikletin gidon hareketlerine tepkilerini de değişir. Motosikletin bir tarafa çekmesi de mümkündür. Asfaltın özellikleri değişebilir. Öne abandıkça sizin üzerinizdeki basınç da artar.

Tüm bunlar olurken ön tekeri kitlemeden ama en çabuk şekilde durdurmak istiyorsunuzdur. Her ne kadar arka teker daha az önemli ise de, onun da kitlenmeden duruşa yardımcı olması gerekir. Arka tekerin kitlemesini önlemek zor ama kitlenen arka tekerin faciaya yol açması da daha az ihtimal olsa da problem oluşturması mümkündür. Kitlenmiş bir arka teker büyük ihtimalle yana kayacaktır, belki de çok hızlı bir şekilde. Böyle bir durumda direksiyon hakimiyetinin çoğunu kaybedeceksiniz çünkü tek direksiyon imkanınız kaymak olacak. Frene ilk basmaya başladığınızda arka tekerdeki yol tutuş azalmaya başlayacağı için ya frene baştan nazikçe basmayı öğreneceksiniz ya da, daha zor olan, ilk basıştan sonra gevşetmeyi öğreneceksiniz. Bazıları arka freni hiç kullanmamanızı söyler ama ben buna karşı çıkarım. Arka fren hem durmanıza yardımcı olur hem de arkayı sürükleyerek motoru dengede tutar.

İlk bir iki saniyede uğraşmanız gereken tüm bu dinamikler varken sert frenleme çok zorlayıcı olabilir. Bir yandan hemen o an durmak istiyorken, bir yandan da her iki uçta değişen güçleri dengelemeniz gerekir. Bu ilk seferinde tam anlamıyla başarabileceğiniz bir şey değil, hatta belki 101. seferde bile. Bu birçok tekrar, dürüstçe kendini değerlendirme, üzerinde düşünme ve biraz daha tekrar gerektirir. Bunun çalışması (antrenmanı) bile tehlikeli olabilir ama yine de ön freni kitleyip düşmek, düzgün fren yapmadığınız için fazladan bir 50km/saat ile bir arabaya girmekten daha az hasar vericidir. Çalışmaktan korkuyor musunuz? Siz durmaya çalışırken arkadan gelen bir Chevrolet olduğunu düşünün.

Başlangıçta düşük hızlarda ve nispeten daha az güçlü frenleme ile başlayın ve kendinize güveniniz arttıkça yavaş yavaş ikisini de artırın. Kendinize tanıdığınız mesafede durmak konusuna konsantre olun.
Ben gözlerimi durmak istediğim noktadan biraz öndeki bir noktaya sabitleyerek çalışıyorum, sanki orada gözümün takılacağı bir şey varmışçasına. Artık bunu normal sürüşte de yapabiliyorum. Motosiklete alıştıkça arka tekeri yol tutuşu hissetmek için ve önü de ince ayar için kullanabiliyorum.

Peki ama teker kitlenince ne yapacaksınız? Düşük hızlarda durana kadar kitli kalmasına izin veriyorum. Bu hız sınırı ön fren için arkaya oranla daha düşük bir hızdır çünkü kitlenmiş bir ön fren sizin duruşu kışınızın üzerinde tamamlayacağınız anlamına gelir. – ki bu da pek iyi bir duruş şekli değildir. Kitlenmiş bir arka teker eğer sizi yana yeterince savurduysa tehlikeli olabilir. Eğer yeterince hızlıysanız ve frene hakimseniz, arka freni hafifçe bırakarak lastiğin yeniden yola tutunmasını sağlayabilirsiniz. Ama eğer motor iyice yana kaymışken freni bırakırsanız takılır ve size bir yüksek düşüş yaptırır, bu da kayarak durmaktan daha acılıdır. Panik fren anındaki adrenalin çok büyük ihtimalle arka tekeri kitlemenize sebep olacağı için, kitlenmiş bir arka teker ile baş etmeyi öğrenmek çok önemlidir. Kayma başladığı anda müdahale ederek kontrol çıkmasını öğrenmelisiniz.

Pek az motorcunun üzerinde çalıştığı bir frenleme durumu daha vardır, yolcuyla frenleme. Tabi bu çalışmayı yapabilmeniz için yolcununuz bu çalışmanın sebebini anlaması ve yere yapışma riskini alıyor olması gerekir.

Tıpkı sürücüde olduğu gibi yolcu da karşılaştığı farklı basınçlara uyabilmek için nasıl oturacağı konusunda birşeyler öğrenecektir. Yolcuyla frenleme çalıştıktan sonra çoğu sürücü yolcuyla sürüş stillerini değiştirmektedir. Çoğu yolcu da durumu daha da zorlaştırmamak için neler yapmaları gerektiğini.

Eğer normalde yolda gittiğiniz hızlarda frenlere asılıp, kontrolü kaybetmeden kısa mesafede tam duruşlar yapabildiğiniz aşamaya gelirseniz bu çalışmaları hiç yapmamış bir sürücüden çok çok ileridesiniz demektir. Burada değişik hızlardaki duruş mesafelerine de dikkat etmenizde fayda var. Hızınızı iki katına çıkarmak duruş mesafenizi dört kat artırır ve reaksiyon vermek için kalan zamanınızı yarıya indirir.

Sert duruşlar yapmak korkutucu olabilir, özellikle de çok hızlıyken çok sert ve çok kısa mesafede durmaya çalışırsanız. 100km/saat ile giderken frenlere çok rahatça asılabilecek aşamaya asla gelemeseniz bile sürekli tekrar yapmanız gerçek bir panik anında ayakta kalma şansınızı çok yükseltecektir. Tepkileriniz eğitilmiş tepkiler olacak, değişen basınçlara karşı koymaya, frenlere asılmanın heyecanına, motoru düzeltmek için gereken gidon hareketlerine ve baskı altındayken kendinize hakim olmaya alışmış olacaksınız. Böylece kaskınızın içindeki bilgisayar da gücünün birazını yolun ilerisindeki durumu analiz etmeye ayırabilir.

Kıvırmaca Çalışması

Benim kendi viraj çalışmalarım temek prensiplere odaklıdır, mesela görebileceğim kadar uzağa bakmak, hareketlerimi yumuşak ve giderek artan şekilde yapmak ve beklenmedik zamanlarda viraj çizgimi içeriye almak gibi. Sert ve ani gidon hareketleri şasiyi olumsu etkiler ama bir yandan da yolda beklenmedik bir cisimle karşılaştığınızda yön değiştirecek kadar çabuk ve güçlü davranmanız gerekir. Virajı daha içten dönme çalışması benim iyice yatık durumda bile rahat olmamı ve de motosikletimin limitlerini bilmemi sağlar. Olabilecek aksilikleri (viraja yatmışken önümde birden bir cisim belirivermesi gibi) gözümde canlandırarak virajda daha içeri girmeyi çalışıyorum ve bunu yaparken de şeridimden çıkmamaya çalışıyorum.

Kıvırmaca çalışması da yumuşak fakat güçlü gidon hareketleri gerektirir. Yine önümde aniden beliren bir cisme karşı kendimi eğitiyorum. Bu bir aracın arkasında kalıp görmediğim bir başka araç ya da yola atlayan bir çocuk olabilir. Bu çalışmayı yaparken en sevdiğim ve her şerit değişiminde uyguladığım rutinlerimden birini uygularım. Önce kafamı çevirerek yandaki şeride bakarım. Sonra gözlerim yeniden yola dönerken önüme bir şey çıktığını varsayar ve kurtulmak için kıvırmaca hareketini yaparım. Genelde beni zorlayacak kadar yakın ama gerçekten tehdit yaratmayacak şeyleri kullanırım. Mesela asfaltta bir yama ya da logar kapağı gibi.

Hedefe odaklanma teorisi de burada işin içinde girer. Gitmek istediğim yere odaklanırım, kaçmak istediğim yere değil. Bu zihinsel bir çalışma gerektirir çünkü boşluğa bakmanız gerekir, yani hiçbirşeyin bulunmadı bir noktaya. Oysa öbür tarafta gerçek bir cisim vardır. Ne olursa olsun yapılması gereken kaçışa bakmaktır. Eğer geri geri önünüze çıkmış olan jip konsantre olursanız ve onun yanından geçebileceğiniz aralığa bakmazsanız, çok büyük ihtimalle kendinizi bakmakta olduğunuz jipin arkasına yapışmış bulursunuz.

Frenlemede olduğu gibi kıvırmaca hareketi de etrafınızda kimse yokken çalışılır. Aksi takdirde arkanızdan gelen araç gerçekten bir şeyden kaçmaya çalıştığınızı düşünerek aynı hareketi yapabilir ve kaza yapabilir.
Bunlar kendinizin çalışabileceği temel hareketler. İleri düzey bir eğitim almanız size başka hareketler sunacaktır. Bunların dışında sayısız zihinsel çalışma vardır. Mesela ağır trafikte ya da çok şeritli bir yolda giderken hangi aracın önce şerit değiştireceğini tahmin edip edemediğimi test ederim. Bazen skor bile tutarım. Yüzde 80 oranında doğru tahmin edebiliyorum. Ya da arkamı dönmeden kör noktamdaki aracın markasını ve rengini bilebiliyor muyum? Eğer şu anda ışık değişirse hangi araba duraca hangisi sarıda geçecek? vb

Bu çalışmalar sonunda etrafınızdaki sürücülerin ne yapacağını daha onlar karar vermeden biliyor olacaksınız. Bu da sizin yukarıdaki çalışmalarda geliştirdiğiniz yeteneklerinizi daha az kullanma ihtiyacı duymanızı sağlayacak.

Walla yeni yeni şeyler öğrenmek çok güzel yaaaaaaaa.....  Ellerine sağlık cumbaba.... İnşallah ilerleyen bir zamanda bunu motorsitan cumhuriyeti vatandaşlarına hem teorik hemde pratik anlatma gibi bir eğitim - gezi tarzında bir çalışmamız olur...  Severek katılırım....

Cumbaba mükemmel şeylerde senin yazılarını okumaktan mesai yapamıyoruz kardeşim  : Ellerine emeklerine sağlık

Sağol Cumbaba emeklerine sağlık .. :'(

güncellensin

güüncel